I roto i te wā e whakarerekētia ana e te mohio hangarau (AI) te mātauranga me ngā wāhi mahi ā‑ao, i roto i tētahi uiui motuhake ki ABC News i te 14 Hepetema 2025, i kī a Demis Hassabis, Tumuaki o Google DeepMind me te kaiwhiwhi o te Tohu Matū o 2024, ko te pūmanawa matua ā mua kāore i te noho ki ngā pūkenga tuku iho, engari ko te "ako ki te ako". Ka whakatūpato ia kei te panoni tere te AI i ngā huarahi mahi me te ako, ā, me whakawhanake te tangata i te hinengaro urutau hei aro atu ki te ngaru aunoa me te āputa pūkenga. I puta wawe ngā kōrero a Hassabis i runga i te pūnaha pāpāho: 60,000 titiro i ngā pou i runga i te papa X, e whakaatu ana i te kaupapa tono whakahou mātauranga.

Mai i te kaiārahi AI ki te kaiārahi matatika: te hurihanga a Hassabis

Kua mōhiotia a Hassabis mō tana mahi i roto i te akoranga hōhonu me ngā pūnaha AI i te ao matū; nōna te kaupapa AlphaFold i whakatau i te raruraru o te pakaru pūtau pūmua, ā, i whiwhi te tohu Matū o 2024. I te tau 2014 ka whakatūria e ia a Google DeepMind, ā, i te 2023 ka tū ia hei Tumuaki, ka ārahi i ngā tauira pērā i Gemini. I roto i te uiui, i whakahua ia kua piki te whaihua o te mātauranga e te AI ki te 30% mā ngā tikanga pērā i te whakaako whaiaro, engari kua piki anō te ōritetanga pūkenga: ko te hunga e mātau ana ki te "me pēhea te ako" ka kaupare ake, ā, ko te hunga e mau tonu ana ki ngā pūkenga tawhito ka ngaro wāhi mahi.

I whakamārama a Hassabis, ko te "ako ki te ako" he whāinga kia whakawhanake i te mōhiotanga matatini (metacognition): te mārama ki tōu ake tukanga ako, te urutau tere ki ngā mahi hou, me te aromatawai kritika i te mōhiohio ka puta mai i te AI. Hei tauira, ki te whakamahi i ngā taputapu AI pērā i Gemini 2.5, me ako ngā ākonga ki te wetewete i ngā raruraru mātāmua, ki te whai i ngā putanga AI kia whakahouhia anō, kaua ki te whiwhinga noa i ngā whakautu. I kī ia, mō te wāhanga hōtaka rorohiko, me arotahi ngā tīmatanga ki te wetewete raruraru me te whakatika, kaua ki te maumahara waehere, nō te mea ka taea e te AI te whakaputa 90% o te waehere taketake. He pūkenga taua mō te ao umanga: e ai ki ngā ripoata a McKinsey, kei te tūmanako ka ngaro te 30% o ngā mahi o nāianei nā te aunoa mā te 2030, engari ka neke ngā tangata mā te kaha ako ki ngā rāngai hou pērā i te arotake matatika o te AI.

Ngā pānga AI ki te mātauranga me te umanga: ngā huringa kei tua o ngā raraunga

Ka tautokohia ngā kōrero a Hassabis e ngā raraunga: kua piki te whaihua o ngā pūnaha mātauranga ki te 30% mā te whakamahinga o ngā kaimātau mohio, pērā i te whakaheke i te wā anō ki te āta arotake ki te 50%. Heoi, he nui ngā wero: e ai ki te World Economic Forum, e 100 miriona ngā tūranga mahi ka tukuna ki te whakarerekē e te AI, otirā ka pā kino tēnei ki ngā mahi pērā i ngā mahi tuhi, ngā ratonga kiritaki, me te tātari pūtake. I roto i te uiui, i whakahua ia te take o ngā "hākoritanga" a ngā kōrerohiko ā‑kokonga pērā i ChatGPT⁠—⁠he reiti hapa i waenga i te 10% me te 15%⁠—⁠nā reira me whai pūkenga te kaiwhakamahi ki te whakatutuki i ngā pārongo. Ko te tikanga o te ako ki te ako, arā, ko te mōhio ki te tātari i ngā pārongo: te tango i ngā wāhanga whai tikanga i ngā whakahoki a te AI me te pātai mō ngā tūraru whakapātaritari.

I whakakī a Hassabis i te āputa pūkenga mō ngā whenua rawakore. I kitea e ia kua 70% te whakamahinga o ngā taputapu AI i ngā whenua whanake, engari 20% noa i Awherika, e tau ana he uara mārama i waenganui i ngā rauemi mātauranga. Ka karanga ia kia whakahouhia ngā pūnaha mātauranga ā‑ao kia whakauruhia te whakawhānuitanga metacognitive, pērā i te ako mā ngā kaupapa hei whakawhanake i te āheinga ki te whakaoti raru. Kua whakautua ēnei whakaaro e te Uniana o Europi, e whakamahere ana ki te tuku i tētahi anga mātauranga AI i te tau 2026, e hāngai ana ki te 50 miriona ākonga.

Matatika me te whakahaere: tētahi atu āhuatanga o te ako ki te ako

Kāore a Hassabis i te kī noa mō ngā pūkenga; i whakahē ia kia warewaretia ngā take matatika. I whakau ia i te oati haumaru a DeepMind mō te AI: he āheinga ki te whakamahi mō ngā tūmahi kino te AI, pērā i te whakaputa nūpepa pōhēhē me te whakatū i te whakaaro tāngata, nō reira me ako te tangata ki te whakamārama i te pono. I kōrero ia mō te uiuitanga a te FTC ki ngā kare‑ā‑roto pūmārō hoa tangata hei whakaatu i te tūraru o te whakatumatuma kare‑ā‑roto; i kī a Hassabis, "he wāhanga o te ako ki te ako te ako ki te kī 'kāore'." E tautoko ana ia i ngā whakahaere ā‑ao mō te whakahaere AI, pērā i te whakapuaki matatika ā te United Nations, me te whai tika i ngā raraunga whakangungu.

He tirohanga ā mua: mai i te taha whaiaro ki te āhuatanga ā‑whānui

E matapaetia ana e Hassabis, mā te 2030 ka nui ake te whai wāhi o te AI ki te GDP ā‑ao, tata ki te US$15 tiriona, engari mā te hunga e ako tonu ana ka whiwhi ngā painga. E toru ngā tūtohu a ia mō te tangata: tuatahi, whai akoranga tuihono (pērā i Coursera) hei ako i ngā pūkenga metacognitive; tuarua, uru atu ki ngā kaupapa rōpū pūreirei hei whakangungu i te urutau tere; tuatoru, me mārama ki ngā taputapu AI (pērā i Copilot) kia whakamahia hei "awhina roro". Ki ngā kaihanga kaupapa here, e akiaki ana ia kia haumi ki te "mātauranga ūmū ki te AI" hei whakaiti i te āputa matihiko.

Hei whakakapi, ko te whakaaro a Hassabis mō te "ako ki te ako" ehara i te raarangi pūkenga anake, engari he ariā ora hoki mō te ao AI. I roto i ngā korerorero i runga i X, i whiwhi te pou a @ABC i ngā pā ki te 60, ā, i karanga te iwi kia whāia e te pūnaha mātauranga te tere o te AI. I roto i ngā hurihanga e haere mai ana, ka tīmata pea te ako ki te ako hei pasamana mō te tangata ki te eke ki ngā ao hou.